سه شنبه, ۲۶ دی ۱۳۹۶
آخرین اخبار
كدخبر: 13820 تاريخ : ۱۳ آذر ۱۳۹۶ - ۱۷:۴۵ نسخه چاپي ۱ دیدگاه

به زودی نام «دشت جوین» به «بیابان جوین» تغییر می کند

به زودی نام «دشت جوین» به «بیابان جوین» تغییر می کند

دشت جوین با مساحت حدود ۶۹۸۰ کیلومترمربع با داشتن منابع آب زیرزمینی غنی و خاک مرغوب دارای قابلیت‌های فراوان اقتصادی به‌ویژه درزمینه ی کشاورزی می‌باشد. نیازهای آبی دو قطب مهم جمعیتی (جغتای و نقاب) که غالب فعالیت آن‌ها کشاورزی است توسط منابع این دشت تأمین می‌گردد. این دشت از نقاط حاصلخیز ایران و بزرگ‌ترین دشت حاصلخیز غرب خراسان رضوی است. اما با کمال تأسف احتمالاً در آینده‌ای بسیار نزدیک نام آن از «دشت جوین» به «بیابان جوین» تغییر خواهد یافت؛ چراکه هم اکنون فاجعه‌ای در حال وقوع است. در این نوع فجایع دولت‌ها معمولاً نظاره گر هستند و دست به اقدام اساسی نمی‌زنند، کما اینکه تا به حال نیز هیچ کاری نکرده‌اند. تنها مردم هستند که باید همت کنند و برای آینده خود و فرزندانشان قدمی بردارند.

 

 

این فاجعه بی‌سروصدا از چندین عامل مختلف نشاءت می‌گیرد. وجود بیش از ۱۱۱۰ حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق در دشت جوین، خشک‌سالی سالیان اخیر، آبیاری به روش سنتی و هم چنین کشت محصولاتی که نیاز به آب فراوان دارند و… را می‌توان از علل آن دانست. نتیجه این عوامل کم‌کم در حال بروز است که فرونشست زمین از ابتدایی‌ترین آن‌هاست. دشت جوین یکی از ۳ دشت بحرانی کشور است و افت منابع آبی آن به‌صورت افسارگسیخته ادامه دارد که این پدیده باعث ایجاد درز و شکاف‌های عمیق در سطح زمین، تخریب ابنیه و لوله زایی (بالا آمدن لوله‌های مدفون در خاک)، تغییر شیب رودخانه‌ها و جاده‌ها، فرورفتن تدریجی دکل‌ها و سازه‌ها، ریزش جداره قنات‌ها و چاه‌های فاضلاب، تغییر شیب زمین و افزایش سیل خیزی، تغییر کیفیت آب و در نهایت منجر به بیابان زایی گسترده می‌گردد. فرونشست‌ها با کاهش تخلخل خاک سبب تخریب سیستم‌های آبیاری و خاک‌های حاصلخیز کشاورزی می‌شوند. متراکم شدن خاک در اثر پدیده نشست زمین باعث کاهش نفوذپذیری و ضریب ذخیره آبخوان خواهد شد و آب‌های سطحی به عمق نفوذ نکرده و باعث ایجاد سیلاب و فرسایش فزاینده خاک می‌شود. هم چنین آبی که بر روی سطح باقی می‌ماند تبخیر شده و نمک در سطح خاک تجمع می‌یابد. نمک زایی سبب رخ دادن بیابان زدایی شده و آنجاست که دیگر فرصت برای جبران از دست رفته است!

هرچقدر از ویژگی‌ها و نتایج این فاجعه بگوییم کم است و بیشتر قصد داریم تا با آگاهی دادن و آموزش اقداماتی از وقوع این فاجعه زیست محیطی جلوگیری کنیم. این دستورالعمل‌ها عبارت‌اند از:

  • کشت متناسب بااستعداد منطقه و تغییر الگوی کشت محصولات از چغندر و هندوانه به پنبه، کلزا، زعفران، پسته، کنجد، رازیانه، سیر، انواع گیاهان دارویی و کاشت های گلخانه‌ای
  • بهره گیری از آبیاری‌ها نوین نظیر بارانی و قطره‌ای و سایر روش‌ها برای جلوگیری از هدر رفت آب در بخش کشاورزی و بالا بردن بازده
  • نصب کنتورهای هوشمند بر روی موتورهای عمیق
  • پخش سیلاب‌های فصلی به طریق مستقیم به چاه‌های قنات‌های متروکه
  • جمع آوری و نگهداری آب باران از طریق فعالیت‌های آبخیزداری و آبخوان داری
  • تغذیه مصنوعی چاه‌ها با استفاده از چشمه‌ها و رودخانه‌ها از مناطق دورتر در فصل زمستان که کشاورزان نیازی به آب ندارند
  • احداث بندهای خاکی کوچک و متعدد برای نفوذ آب به داخل سفره‌ها
  • تأسیس پایگاه‌های مردمی به‌وسیله افراد داوطلب و برنامه ریزی دقیق در این زمینه، ایجاد تعاونی‌ها، برگزاری کارگاه‌های آموزشی به‌صورت عملی و…
  • شکسته شدن فاصله بین کشاورزان و مهندسین کشاورزی
  • تبادل و استفاده از تجربیات کشاورزان سایر استان‌ها مانند استان فارس در مصرف آب سفره‌های زیرزمینی

امیدواریم که روزی نیاید، نشسته باشیم و برای فرزندانمان تعریف کنیم که
پسرم، دخترم! اینجا دشتی بود به نام دشت جوین …


منابع

۱) علی اصغر ربانی فرد، اثرات نشست منطقه ای زمین ناشی از افت سطح آب زیرزمینی در دشت جوین سبزوار؛ نخستین کنفرانس پژوهشهای کاربردی منابع آب ایران، دانشگاه صنعتی کرمانشاه

۲) غلامحسین صالح آبادی، استفاده بیش از حد از آب های زیرزمینی و تأثیر آن در نشست زمین های دشت جوین؛ مجله سپهر، دوره ۲۲، تابستان ۱۳۹۲، صفحه ۳۰-۳۴

یک دیدگاه

  •   نه بابا بیایانه مگه میخوان بدارن بیابان های جوین دشت یعنی سر سبزی 

تبليغات
  • ستاد مقاومت رمز پيشرفت

  • ستاد مقاومت رمز پيشرفت

  • ستاد مقاومت رمز پيشرفت

  • ستاد مقاومت رمز پيشرفت

  • ستاد مقاومت رمز پيشرفت

  • ستاد مقاومت رمز پيشرفت